Mesane Ağrısı Sendromu
Mesane Ağrısı Sendromu (Ağrılı Mesane) Nedir?
Mesane ağrısı sendromu, diğer adıyla ağrılı mesane, kişinin yaşam kalitesini önemli ölçüde etkileyebilen kronik bir hastalıktır. En tipik özelliği, mesane veya pelvis bölgesinde hissedilen ağrı, basınç ya da rahatsızlık hissine sık idrara çıkma veya ani idrar yapma gibi en az ek bir işeme şikayetinin eşlik etmesidir.
Hastalık genellikle uzun sürelidir ve belirtiler zaman zaman artıp azalabilir. Bazı kişilerde yakınmalar daha hafif seyrederken, bazı hastalarda günlük yaşamı, uykuyu, iş hayatını, sosyal aktiviteleri ve cinsel yaşamı belirgin şekilde etkileyebilir.
Bu süreç yalnızca hastanın bir çocuk üroloğundan erişkin üroloğuna yönlendirilmesi anlamına gelmez. Amaç; hastanın kendi hastalığını tanıması, kullandığı ilaçları ve geçirdiği ameliyatları bilmesi, gerekli kontrolleri anlayabilmesi ve zaman içinde kendi sağlık bakımında daha fazla sorumluluk alabilmesidir.
Hangi belirtiler görülür?
Mesane ağrısı sendromunda en önemli yakınma ağrı veya rahatsızlık hissidir. Bu his çoğunlukla mesanenin dolmasıyla artar ve idrar yaptıktan sonra kısmen azalabilir. Ağrı en sık alt karın ve mesane bölgesinde hissedilmekle birlikte kasıklara, genital bölgeye, vajinaya veya makata doğru yayılabilir.
Buna eşlik edebilen diğer belirtiler arasında;
- Sık idrara çıkma,
- Gece idrara kalkma,
- Ani ve güçlü idrar yapma ihtiyacı,
- Mesanenin dolmasıyla artan rahatsızlık,
- Pelvik bölgede kronik ağrı yer alabilir.
Belirtilerin şiddeti kişiden kişiye değişebilir ve hastalık dönem dönem alevlenme gösterebilir.
Tanı nasıl konulur?
Mesane ağrısı sendromunun tanısını tek başına koyduran özel bir kan, idrar veya görüntüleme testi yoktur. Bu nedenle tanı, benzer yakınmalara neden olabilecek diğer hastalıkların dışlanmasıyla konulur.
Değerlendirmede hastanın şikâyetlerinin ayrıntılı olarak dinlenmesi ve fizik muayene büyük önem taşır. İdrar tahlili ve gerekli durumlarda idrar kültürü yapılır. Hastanın yaşına, belirtilerine ve risk faktörlerine göre ek incelemeler planlanabilir. Benzer şikâyetlere yol açabilecek idrar yolu enfeksiyonları, mesane taşı, aşırı aktif mesane, prostat hastalıkları, bazı jinekolojik hastalıklar ve mesane tümörleri gibi durumların gerektiğinde dışlanması gerekir.
Sistoskopi adı verilen işlemle mesanenin iç yüzeyi değerlendirilir. Hastaların genel anestezi altındaki mesane kapasiteleri değerlendirilir. Sistoskopi, tanısal bir test olmakla birlikte bazı hastalarda tedaviye de katkı sağlamaktadır. Bu inceleme hem başka hastalıkların dışlanmasına yardımcı olabilir hem de bazı hastalarda görülebilen “Hunner lezyonu” gibi karakteristik bulguların saptanmasını ve tedavi edilmesini sağlayabilir. Ürodinamik incelemeler daha çok seçilmiş ya da karmaşık olgularda kullanılır.
Tedavi mümkün müdür?
Mesane ağrısı sendromunda tedavinin temel amacı ağrıyı ve idrar yakınmalarını azaltmak, günlük yaşamı kolaylaştırmak ve yaşam kalitesini yükseltmektir. Her hasta aynı belirtileri göstermediği için tedavi de kişiye özel planlanmalıdır. Tedavi genellikle basamaklı şekilde ilerler. İlk aşamada hastalık hakkında bilgilendirme,
davranış ve yaşam tarzı düzenlemeleri, mesaneyi rahatsız edebilecek yiyecek ve içeceklerin belirlenmesi, stres yönetimi ve uygun hastalarda pelvik taban kas egzersizleri gibi yöntemlerden yararlanılır. Bazı hastalarda kahve, çay, gazlı içecekler, alkol, domates, turunçgiller, acılı veya baharatlı yiyecekler gibi bazı gıdalar belirtileri artırabilir. Ancak herkeste aynı tetikleyiciler olmadığı için tamamen standart bir “yasaklı gıda listesi” yerine kişinin kendi semptomlarını
gözlemlemesi daha anlamlıdır. Yakınmaların devam ettiği hastalarda ağızdan kullanılan ilaçlar veya mesane içerisine uygulanan tedaviler gündeme gelebilir. Hunner lezyonu saptanan hastalarda bu lezyona yönelik endoskopik tedavilerden yararlanılabilir. Diğer basamaklarda botulinum toksini uygulaması, sakral nöromodülasyon veya seçilmiş hastalarda daha ileri tedavi yöntemleri değerlendirilebilir.
Her hastada aynı tedavi uygulanır mı?
Hayır. Mesane ağrısı sendromu tek tip bir hastalık değildir. Bazı hastalarda mesaneye ait belirtiler ön plandayken bazılarında pelvik taban kaslarında hassasiyet, yaygın kronik ağrı, psikolojik stres veya başka ağrı sendromları eşlik edebilir. Bu nedenle en başarılı yaklaşım, hastanın şikâyetlerinin ve klinik özelliklerinin birlikte değerlendirilmesi ve tedavinin buna göre kişiselleştirilmesidir. Gerektiğinde ürolojiye ek olarak pelvik taban fizik tedavi ve rehabilitasyonu, ağrı tedavisi ve psikolojik destek gibi farklı disiplinlerden yararlanılabilir.
Mesane ağrısı sendromu kronik ve dönem dönem alevlenebilen bir hastalık olmakla birlikte, uygun değerlendirme ve kişiye özel tedaviyle belirtilerin kontrol altına alınması ve yaşam kalitesinin belirgin şekilde artırılması mümkündür.
